Studija: Podvodno kulturno nasleđe ugroženo zbog snažnih morskih oluja

Snažne morske oluje i morske struje mogu ozbiljno da oštete podvodna arheološka nalazišta, uključujući olupine brodova i kamene skulpture, a opasnosti bi mogle da rastu zbog ekstremnih vremenskih događaja izazvanih klimatskim promenama, upozorava se u rezultatima studije. Autori ističu da jake oluje i struje mogu da izazovu brzo trošenje kamene građe, što dovodi do trajnog gubitka dragocenih arheoloških informacija. Istraživanje, objavljeno u časopisu “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS), predstavlja prvi kvantitativni široko zasnovani pregled rizika kojima su podvrgnuta nalazišta na morskom dnu, prenela je Al Džazira. Mora i morska dna širom sveta čuvaju hiljade arheoloških lokaliteta, uključujući potopljene gradove, kamene statue i brodske olupine iz različitih istorijskih perioda. Ova nalazišta predstavljaju značajan izvor za proučavanje pomorstva, trgovine i načina života drevnih civilizacija, ali su često teško dostupna i stoga teže za zaštitu. Glavni autor studije Luiđi Đerminario sa Univerziteta Padova, objasnio je u razgovoru za Al Džaziru da snažne morske oluje generišu jake podvodne struje koje pomeraju velike količine peska i sedimenta, što deluje poput brusnog papira, postepeno trošeći površinu kamena. Tim je eksperimentalno simulirao ove procese, koristeći četiri vrste kamena, mermer, travertin, gusti i porozni krečnjak, i izložio ih različitim brzinama vodenih struja sa sedimentom. Praćenjem promena pomoću 3D tehnologije, istraživači su otkrili da čak i jedna snažna oluja može trajno da promeni površinu kamena i uništi sitne ukrase i reljefe od velikog značaja za arheologe. Rezultati takođe pokazuju da veća brzina struja ili krupnije čestice peska ubrzavaju eroziju, dok klimatske promene, kroz pojačane i češće oluje, mogu dodatno da ugroze podvodna nalazišta u tropskim i poluzatvorenim morima u narednim decenijama.